CANLILIK VE HÜCRE
   Right Click to Save Logo     





 

 

 


Canlıların ortak özellikleri:
1.Hücresel yapı
 2.Beslenme.
 3.Protein sentezi
 4.Solunum (Enerji üretimi)
 5.Büyüme-gelişme
 6.Hareket
 7.Sindirim-Boşaltım
 8.Çevresel uyarılara cevap verme
 9.Üreme (Zorunlu değil)
 10.Hücresel koordinasyon






CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE:
 
I.HÜCRENİN KEŞFİ VE HÜCRE TEORİLERİ:
 
Hücre teorisi:
Þ     1)Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir.
Þ      2)Hücreler bağımsız hareket ettikleri halde birlikte iş görürler.
Þ      3)Hücreler bölünerek çoğalırlar.
Þ      Tek hücrelilerde bütün olaylar hücre içerisinde gerçekleşir.
  İş
bölümü ve doku oluşumu yoktur. hücrelilerde canlılar protein sentezleyerek
 ve ya klorofil taşıyanlar fotosentezle büyürler.
Þ      …Çok hücrelilerde bütün olaylar hücre grupları arasındaki iş bölümü ile olur.
Þ      En basit çok hücreli yada en karmaşık tek hücreli Volvox’ tur.
Þ      Volvox' ta işbölümü vardır ama doku oluşumu yoktur.



Þ     


Tek hücrelilerin oluşturduğu topluluğa koloni denir.
 
Þ    Bilinen en büyük hücre deve kuşu yumurtasıdır.
B     Bilinen  en uzun hücre ise sinir hücresidir.
Þ      Bugünkü hücreler daha önceki hücrelerin bölünmesiyle meydana gelir. 
 
 





PROKARYOTİK VE ÖKARYOTİK
 HÜCRELER:
 
Prokaryotik hücre:
§        Belirgin bir zarla çevrili çekirdeği olmayan
 ve ribozom dışında organeli bulunmayan
 hücrelere denir.
§        Prokaryotik hücrelerin kromozomları stoplazmada 
dağılmıştır.
§        Bakteriler ve mavi-yeşil algler prokaryotik hücrelere örnektir.
 
Ökaryotik hücre:
 Çekirdek ve zarlı organel bulunduran hücrelere denir.
 Gelişmiş yapılı bütün canlılardaki hücreler ökaryotiktir.
 Kalıtım materyali stoplazmada dağınık halde bulunmaz ,çekirdekte bulunur.
 
Hücre 3 kısımda incelenir.
  • 1) Hücre zarı        2) Sitoplazma                               3) Çekirdek
HÜCRE ZARI:
Ø       …Yağ,protein az miktarda karbonhidrattan oluşur.
 
  Hücre zarının yapısı akıcı-mozaik zar modeli ile açıklanır.
Ø       …Bu modele göre zar; yağ denizinde yüzen proteinlerden oluşmuştur.
  …Karbonhidratlar hücre zarındaki yağlarla birleşerek glikolipid, proteinlerle birleşerek glikoprotein şeklinde bulunur.,
Ø       …Bunun sağladığı avantaj ise hücrelerin birbirini tanıması ve bağışıklıktır.
 
Hücre zarının özgüllüğünü veren  kimyasal madde glikoproteindir.
  
Glikolipidi ve glikoproteini golgi sentezler.
Ø       Madde giriş-çıkışı proteinler üzerindeki porlardan olur.







Zarın özellikleri :
Canlıdır,saydamdır,esnektir ve seçici geçirgendir.
Zardaki proteinler enzim görevi yapar.

Zarın görevleri :
Hücreyi dağılmaktan korur.
Hücreye şekil verir.
Hücreyi dış etkilerden korur.
Madde alışverişini sağlar.
Ø    Zarın seçici-geçirgen olması onun canlı olduğunu gösterir.
 
Hücre çepericansızdır,esnek değildir,tam geçirgendir.
Hücrenin dayanıklılığını arttırır, hücreye şekil verir.
Üzerindeki deliklere geçit denir.
Selülozik yapıdadır.
Prokaryot hücrelerde de bulunur ama yapısı selülozik değildir.
Ø     ...Hücre çeperinin üzerinde bulunan basit geçitler sayesinde madde alışverişi yapılabilir.
Ø     ...Hücre zarının yapısını oluşturan moleküller çoktan aza doğru protein(e),yağ(2) karbonhidrat (%3) şeklinde sıralanabilir.
Ø     ...Hücre zarı seçici geçirgen bir özelliğe sahiptir.
Yani farklı moleküller farklı derecelerde ya geçebilir yada geçemezler.
Ø     Hücre zarının yüzeyinin farklılaşmasıyla mikrovillus,kamçı,sil endositoz cebi gibi yapılar meydana gelir
 


 
STOPLAZMA :
       …Virüsler dışındaki bütün canlılarda bulunur.
       …Hücre için gerekli her türlü inorganik ve organik maddeleri bulundurur.
       …Hayatsal faaliyetlerin gerçekleşmesi için gerekli enzimler stoplazmada bulunur.
       İki kısımdır.
Sıvı kısım:
  • Su,protein,yağ,karbonhidrat,mineral,vitamin,
  • RNA çeşitleri,nükleotidler,ATP ve
  • enzimler gibi organik ve inorganik maddelerden oluşmuştur.
Görevi:
    • Biyokimyasal reaksiyonlar için zemin oluşturmak.
    • Organellere yataklık etmek.
    • Rotasyon ve sirkülasyon hareketleri ile organellerin hareketini sağlamak.
 
Organeller:Özel yapı ve görevi olan sitoplazmik cisimlerdir.
  • ...Hücrenin görevi, organel sayısını belirlemede önemlidir.Örneğin enerji üretiminin çok olduğu hücrelerde
  • mitokondri organeli daha fazladır.
 
LİZOZOM:
 
        Büyük moleküllü besinleri parçalar.
Kurbağa larvalarında kuyruğun kopması,salgılama dönemi biten memelilerde süt bezlerinin körelmesi,pasif kalan kasların küçülmesi,harap olmuş dokuların, yaşlı alyuvarların ve vücuda giren mikropların yok edilmesi lizozom sayesindedir.
…Tek zarlıdır.
        Fagositoz ve pinositoz yapan hücrelerde çoktur.ÖRNEK:Akyuvar hücresi ve tek hücreliler.
       Lizozom parçalanırsa hücre kendini sindirir.Buna otoliz denir.
       Lizozom hayvansal hücrelerde bulunurken bitkisel hücrelerde bulunmaz.
       Lizozomun etrafındaki zar golgiden oluşur.
       İçerisindeki enzimler ribozomlarda üretilir.
       Üretilen enzimler ER ile taşınır.
       ER ile taşınan enzimler golgide paketlenerek lizozom oluşturulur.
       Yani lizozomun oluşmasında ribozom,golgi ve ER etkilidir.
       ...Lizozomların zarları parçalanırsa içerisinde bulunan enzimler serbest kalır ve hücre içeriğinin parçalanmasına neden olur.Bu olaya otoliz denir.
       ...Yüksek yapılı canlılarda lizozomların parçalanmasıyla oluşan atıklar difüzyonla atılabilir.
Ancak sindirilemeyen atıklar atılamaz ve sindirim kofulunda biriktirilir.
Biriken bu maddeler lipofuksin pigmentini oluşturur.
Bu pigmentler yaşlı insanlarda ellerin üzerinde ,omuzlarında ve yüzünde kahverengi lekelerin oluşmasına neden olur.
Lizozomda nükleik asit bulunmaz.


ENDOPLAZMİK RETİKULUM:
 
       ...Hücre zarından çekirdek zarına kadar uzanan zarlı kanallar sistemidir.
       …Tek zarlıdır.
       ...Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.
       ..Hücre içine ve dışına madde taşır.
       ...Bazı maddeleri depolar.(Ca ve protein).
       ...Çekirdek zarı ve golgiyi yapar.
       ...Hücreyi bölmelere ayırarak,sitoplazmadaki asidik ve bazik tepkimelerin birbirini etkilemeden yapılabilmesini sağlar.
       ...Bunun yanı sıra mekanik etkilere karşı daha dayanıklı olmayı da sağlar.
       ...Üzerinde ribozom bulunanlarına granüllü ER; bulundurmayanlara da granülsüz ER denir.
...Granüllü ER enzim salgılayan hücrelerde,granülsüz ER yağ sentezleyen hücrelerde çoktur.

...E.R. hücre bölünmesinin başlangıcında kaybolur,hücre bölündükten sonra tekrar oluşur.





GOLGİ AYGITI:
 
Ø       Çekirdeğe yakın bulunur.Hücre zarı yapımına katılır.
Ø       Tek zarlıdır.Yassı keseciklerden meydana gelmiştir.
Salgı maddelerin yapılması,paketlenmesi ve salgılanmasından sorumludur.
Onun için süt bezi, tükrük bezi,ter bezi gibi salgı yapan hücrelerdeki sayısı diğer hücrelerdekilere oranla daha fazladır.
Ø       Enzimleri paketliyerek lizozomu oluşturur.Hücre zarı ve hücre çeperinin yapımına katılır.
Ø       Glikoprotein,lipoprotein,mukus,bağ dokusu ara maddesi ve ayrıca bitkilerde selülozlu maddeler salgılar.
Ø       Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.
Ø       ...Golgi aygıtında ribozom bulunmaz.Dolayısıyla protein sentezi yapamazlar.
Ø       ...Golgi aygıtı,glikolipit ve glikoproteinlerin sentezlenmesini sağlar.
Bu özelliğinden dolayı hücre zarının özegüllüğünün(ayrıcalığının) sağlanmasında etkilidir.
Hücre yüzeyindeki bazı glikolipitlerin bozulmasıyla kanserleşme meydana gelebilir.
Ø       Hücrede sentezlenen bir protein sırasıyla;
Granüllü endoplazmik retikulumàGolgi aygıtıàHücre zarı şeklinde sıralanır.
 

 
RİBOZOM:
       Zarsız organeldir.
       Bütün hücrelerde bulunan en küçük organeldir.
       Protein ve rRNA'dan oluşur.Çekirdekçikte üretilir.
       Zarsız bir organeldir ve iki birimden oluşur.Üst birim(büyük birim) protein,alt birimse(küçük birim) rRNA'dan oluşur.
       Protein ve enzim sentezler.
       Granüllü ER ve çekirdek zarı üzerinde,mitekondri ve kloroplastın sıvısında ve ayrıca sitoplazma da bulunabilir.
       Yoğun protein sentezi sırasında yan yana gelerek polizomları oluştururlar.
       Her canlıda ribozomların farklı olmasının sebebi rRNA' ların farklılığındandır.
       Bir hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için mutlaka ribozoma ihtiyacı vardır.(Enzimlerden
       dolayı)
       Enzim salgılayan bez hücrelerinde sayısı daha fazladır.
       ...Protein sentezi yoğun olan hücrelerde stoplazmadaki ribozomlar yan yana dizilerek polizomları oluşturur.
Böylece hücre aynı anda yüzlerce proteini sentezleyebilir.



 
MİTOKONDRİ:
 
Ø       Çift zarlıdır.İç zar kıvrımlıdır.Kıvrımlara krista,zarların arasını ve içini dolduran sıvıya matrix denir.
Ø       Oksijenli solunum yaparak enerjinin üretildiği ve depolandığı yerdir.Bitkisel ve hayvansal hücrelerde bulunur.
Ø       Enerji ihtiyacı fazla olan kas,sinir ve karaciğer gibi hücrelerde sayısı daha fazladır.
Bulundukları hücreninde enerjiye en çok ihtiyaç olan bölümlerinde toplanırlar.
Ø       ÖRNEK:Sinirlerin sinaps bölgelerinde,spermlerin kuyruklarında ve kasların kasılma
Ø       bölgelerinde çok bulunur.                                                                        
Ø       Kendine ait DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.Kendi DNA'sı olmasına rağmen hücre
Ø       DNA'sına bağımlıdır.
Ø       Bitkilerde mesozom ve klorofil bulunduğundan dolayı mitekondri miktarı daha azdır.
Ø       Prokaryotlarda ve memeli alyuvarında bulunmaz.
Ø       ...Mitokondride görev yapan ETS(solunum zinciri) elemanları iç zarın kıvrımlarında bulunur.
Bu nedenle kıvrım sayısı mitokondrinin solunum yüzeyini artırır.
Ø       ...Oksijenli solunumda enerji üretilirken stoplazmadaki(glikoliz safhasında) ve mitokondrideki
(Krebs çemberi ve ETS safhası) enzimler kullanılır.




SENTROZOM:
 
       …Bazı su yosunu,mantar,hayvan ve insan hücrelerinde bulunur.
       …Sentriol denilen iki alt birimden oluşur.
       …Zarsız organeldir.
       Hücre bölünmesi sırasında kendini eşleyerek zıt kutuplara çekilir ve iğ ipliklerinin oluşmasını sağlar.
       Hücre dışına uzanan kirpik,kamçı,sil gibi yapıları oluşturur.
Sentrioller dikine duran dokuz çift tüpçükten oluşur.




PLASTİDLER:
  • Sadece bitki hücrelerinde bulunan renk maddesidir.3 tiptir.
 
Kloroplast:
Ø       Bitkiye yeşil rengini verir.
Ø       Çift zarlıdır.İç zarı katmanlıdır.Bu katmanlara grana,içini dolduran sıvıya ise stroma denir.
Ø       Fotosentez yaparak besin üretir.
Ø       Kendine has DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.
Ø       Granalar içinde bitkiye yeşil rengini veren ve fotosentez için gerekli ışığı absorbe eden
Ø       klorofil vardır.
Ø       Bütün bitki hücrelerinde bulunmaz.ÖRNEK:Kökte.
Ø       …Çok sayıda kloroplast bulunan bir bitki hücresinde mitokondri sayısının az olduğu görülür.
Bunun temel nedeni buradaki hücrelerin yıkımdan çok yapıma ihtiyaç duymalarından kaynaklanır.
Ø       ...Kloroplastta organik madde kullanılmadan ATP sentezlenebilir.(Fotosentezin ışıklı devre reaksiyonlarında)
Ø       ...Kloroplast,mitokondri ve ribozomda protein sentezi gerçekleşir.
Ø       ...Mitokondride olduğu gibi kloroplastlar da kendini eşleyebilir.
 

 
Kromoplast:
 
  • Bitkilerde meyve ve çiçeklerin rengini verir.Likopin(kırmızı),ksantofil(sarı) ve karoten (turuncu) olmak üzere üç çeşittir.
  • Bitkilerde diğer renkler koful öz suyunun asit veya baz oluşuna göre renk değiştiren 
  • "antokyan" denen maddeler ile oluşturulur.


 
Lökoplast:
 
Þ      Renksizdir.Genelde kök,gövde ve tohumda bulunur.
Þ      Nişasta,yağ ve protein depolar.
Þ      Işıkla karşılaşınca kloroplastlara dönüşür.
 
Þ      ...Bitkilerde üç plastit çeşidi birbirine dönüşebilir.
Örneğin yeşil domatesin kızarması(kloroplastın kromoplasta),patates yumrusunun yeşillenmesi(lökoplastın kloroplasta) ,
kırmızı yaprakların yeşil hale gelmesi(kromoplastın kloroplasta) birer dönüşüm olayıdır.

 
KOFUL:
 
       ER'dan,golgiden,hücre zarından ,çekirdek zarından ve lizozomdan oluşabilir.
       Tek zarlıdır.
       Hayvansal hücrelerde az ve küçük,bitkisel hücrelerde ise gençken küçük,yaşlandıkça büyürler.
Çünkü tuzlu artıklar kofullarda biriktirilir.
Hayvansal artıklar daha çok lizozomla sindirilir.
       Hücre içi osmatik basınç ve pH'ı ayarlar.
       Kofulda bulunan su turgor basıncı oluşturarak hücreye diklik ve direnç verir.
       Metabolizmanın aktiflik derecesini belirler.Eğer koful büyük ve sitoplazmada miktarı çok ise
       metabolizma yavaşlar.
       …Kofulda özümleme faaliyetleri gerçekleşmez.
       ...Hayvansal hücrelerdeki kofullarda daha çok polimer haldeki besin parçları ve yabancı proteinler bulunur.
 





Besin kofulu
:
  • Fagositoz ve pinositozla alınan besinlerin bir zarla çevrilmesiyle oluşur.Akyuvarlar mikropları fagositoz ve pinositozla aldığında dolayı,akyuvarlarda daha fazla sayıda besin kofulu bulunur.



 
Kontraktil (vurgan) koful :
  • Tatlı su tek hücrelilerinde bulunan daimi kofuldur.Fazla suyu dışarı atar.
  • ...Özellikle bir hücreli canlılardan öglenada(kamçılı hayvan) fazla suyun dışarı atılmasında kontraktil koful görev yapar.
  • Tuzlu sularda yaşayan canlılarda kontraktil koful bulunmaz,çünkü bu canlılar suya ihtiyaç duyarlar.
 
 
Boşaltım kofulu :
  • Artık maddeleri ekzositozla dışarı atar.



 
ÇEKİRDEK:
 
  • Hücreyi yönetir.Hücre bölünmesini sağlar.Kalıtım bilgisini (DNA ve RNA) taşır.ETS bulundurmaz..4 bölümdür.
 
ÇEKİRDEK ZARI:
 
       Çift katlı bir zardır.
       …ER.’nin kıvrımlar yapması sonucunda oluşur.
       Üzerindeki deliklere por denir.Bunlar hücre zarındaki porlardan daha büyüktür.Bunun nedeni çekirdek plazması içinde yer alan ATP,enzim ve protein gibi büyük moleküllerdir.
       Hücre bölünmesi sırasında kaybolan bu zarın bölünmeden sonra yeniden yapılmasında ER
       ve golgi görevlidir
       …Memeli alyuvarlarında çekirdek bulunmazken akyuvarlarında çekirdek bulunur.

 

ÇEKİRDEK SIVISI:
  • Homojen görünümlüdür.İçerisinde bol miktarda ATP,nükleotit,ribozom ve protein bulunur.


 
ÇEKİRDEKÇİK:
 
  • Az miktarda DNA,bol miktarda RNA ve protein bulunur.Ribozom sentezi yapılır.Bakterilerde yoktur.
  • ...Çekirdekçikler kromozomların özel kısımlarından meydana getirilir ve hücre bölünmesi sırasında kaybolur.
  • Bölünme sonunda tekrar yapılır.
 
KROMATİN İPLİK VE KROMOZOMLAR:
 
Ø       Hücrede en çok bulunan maddedir.
Ø       DNA'nın kendisi olup kromozomları oluşturur.Kromozomlar DNA ve proteinden oluşmuştur.
Ø       Kalıtsal karakterleri taşır.Üreme ve büyümeyi sağlar.Hücreyi yönetir.
Ø       ...Kromozom sayısının az yada çok olması canlıların gelişmişlik derecesini açıklamaz.
Bu yüzden kromozomlar sınıflandırmada kullanılmazlar.
Ø       ...Kromozom sayısının aynı olması canlıların benzer olduğunu göstermez.
Kromozom sayısının fazla olmasının da canlıların mükemmelliğiyle ilgisi yoktur.
Önemli olan kromozomlar üzerindeki genlerin ve şifrelerin niteliğidir.
Ø       ...DNA ve proteinden oluşmuş yumak şeklindeki yapıya kromatin denir.
Kromatin iplikleri hücre bölünmesi sırasında kısalıp kalınlaşarak kromatitleri, 2 kromatit de yan yana gelerek kromozomları oluşturur.
Ø       ...Biri anneden diğeri babadan gelen kromozomlara homolog (özdeş) kromozom denir.
Ø       ...Kromozom üzerindeki gen bölgelerine lokus denir.
Ø       ...İnsan vücut hücrelerinde 2n=46(44 otozom,2 gonozom) kromozom,üreme hücrelerinde n=23 kromozom(22 otozom 1gonozom) bulunur.
Ø       ...2n kromozomlu hücreye diploid hücre n kromozomlu hücreye haploid hücre denir
Ø       ...2n=46kromozomlu canlıda profaz1 de 23 tetrat ve 92 kromatit bulunur.
Ø       ...Farklı hayvan türlerinin kromozom sayıları aynı olabilir ama kalıtsal özellikleri birbirinden farklıdır.
Ø       ...Kromozomlar mitokondri ve kloroplastta da bulunabilir ve ani gen değişikliğine(mutasyona) uğrayabilirler.
Ø       ...Farklı türe ait ama aynı kromozoma sahip canlıların gen sayıları farklı olabilir.
Ø       ...Bir türe ait bireylerde kalıtım molekülünün nükleotit çeşidi sayısı birbirine benzer.
Nükleotit sıraları da çok az farklılıklarla birlikte benzer.Bu farklılıklara bağlı olarak çeşitlilik gözlenir.
 
Ø       ...Hücre bölünmesi sırasında endoplazmik retikulum eriyerek kaybolur.
Bu olay sonucunda endoplazmik retikulumun devamı olan çekirdek zarı da erir.Bölünmeden sonra tekrar yapılır.
 
 
 
Ø      ...Her kromozom kromonema denilen ince iplikler ve bu ipliklerin bulunduğu matriks denilen sıvı kısımdan oluşur.
Kromozomların üzerindeki boncuksu şişkinliklre ise kromomer adı verilir
.













...Bitki hücrelerinde iğ ipliklerini golgi aygıtı oluştururken,hayvan hücrelerinde sentrozom tarafından oluşturulur.
Bitki hücrelerinde stoplazma bölünmesi orta lamelle,hayvan hücrelerinde boğumlanarak gerçekleşir.
 
ÜREME HÜCRELERİNİN OLUŞMASI:
       ...Hayvanların erkek ve dişi bireylerinde üreme hücrelerinin oluşması mayoz bölünme ile sağlanır.
       ...Dişi üreme organı olan yumurtalıklarda yumurtanın oluşturulmasına oogenez adı verilir.
       ...Yumurta oluşurken spermlerin oluşmasından farklı olarak her mayozda bir tane olgun gamet(üreme hücresi) üretilir.
       ...Yumurta ana hücresinden mayoz I sonunda iki hücre oluşur.Bunlardan küçük olanına 1.kutup hücresi,büyüğüne de ikincil kutup hücresi denir.
       ...Bu hücrelerin mayoz II yi tamamlamasıyla dabir yumurta hücresi ve üç küçük kutup hücresi meydana gelir.Bölünme sırasında oluşan kutup hücreleri eriyerek kaybolur.Yumurta gelişimine devam eder.
       ...Erkek üreme organı olan testislerde mayoz bölünmeyle spermlerin oluşturulmasına spermatogenez adı verilir.
       ...Eşey bezlerinde bulunan sperm ana hücreleri,yumurta ana hücrelerinden farklı olarak sürekli mitoz bölünmeyle çoğalır.
       ...Bu hücreler birey olgunluğa ulaştığı zaman mayoz bölünme geçirerek üreme hücrelerini oluşturur.
       ...Yumurta ve sperm hücrelerinin oluşması sırasında mayoz bölünmenin yapılma nedeni hücrelerin kromozom sayısını yarıya indirmektir.
       ...Sperm ana hücrelerinin mayoz bölünmeyi tamamlamasıyla 4 spermatit hücresi meydana gelir.Bu hücrelerin her biri farklılaşarak kamçılı ve döllenme yeteneği olan spermleri oluşturur.
       Eşeyli üreme(mayoz bölünme ve döölenme) canlılarda kalıtsal varyasyonların(çeşitliliğin ) oluşmasını sağlar.






HÜCREDE MADDE ALIŞVERİŞİ:
Ø       Hücre zarında gerçekleşen bir olaydır.
Ø       Canlılığın devamı için gereklidir.
Ø       Hücre zarından geçebilenler :O2,CO2,CO,su,mineraller,glikoz,
fruktoz,galaktoz,yağ asidi,gliserol,a.asit,vitamin,alkol
Ø       Hücre zarından geçemeyenler :Protein,yağ,karbonhidrat
 
Ø       Hücre zarından geçebilecek kadar küçük olan moleküller difüzyon,osmoz ve aktif taşımayla hücre zarından geçerler.Hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan moleküller endositoz ve eksositozla madde alışverişini gerçekleştirirler.
Ø       Difüzyon ve osmozda enerji harcanmazken,aktif taşıma,endositoz ve eksositozda enerji harcanır.
Ø       yolla olur:
DİFÜZYON:
       Bir maddenin çok olduğu (yoğun olduğu) ortamdan az olduğu ortama (az yoğun ortama) doğru hareket etmesine denir.
       Porlardan geçebilecek büyüklükteki maddeler difüzyona uğrar.Porlardan büyük maddeler difüzyon yapamaz.
       Enerji harcanmaz.
       Enzim kullanılmaz.
 
       Canlı ve cansız ortamda görülebilir.Canlılık delili değildir.
       Denge sağlanana kadar devam eder ve durur.
       ÖRNEK : Odaya dökülen kolonyanın her tarafa dağılması.Akciğerdeki oksijenin kana geçmesi.İnce bağırsaktaki glikozun kana geçmesi.
...Hücre zarından geçebilecek küçüklükteki bazı maddeler yoğunluk farkı olsa dahi zarda bulunan taşıyıcı moleküllerle bağlanarak hücreye alınırlar.Kolaylaştırılmış difüzyon denilen bu olayda da enerji harcanmaz.Çünkü moleküllerin taşıyıcı proteinlere bağlanması fiziksel basınçla gerçekleşir.

DİFÜZYONU ETKİLEYEN FAKTÖRLER:
  • Küçük moleküller,büyük moleküllere göre daha kolay geçerler.
  • Nötr moleküller iyonlara göre daha kolay geçer.Çünkü zarın dış kısmı da iyonik yapıdadır.
  • Negatif iyonlar pozitif iyonlara göre biraz daha kolay geçer.
  • Yağda çözünen maddeler de çözünmeyenlere göre daha kolay geçer.(A,D,E,K vitaminleri)
  • Yağı çözen maddelerde kolay geçer.(Alkol ve eter gibi.)
  • Por sayısı ve sıcaklık arttıkça difüzyon hızı da artar.
  • İki ortam arasındaki yoğunluk farkı ne kadar çoksa difüzyonda o kadar hızlı olur.
  • Akışkanlığı fazla olan ortamlarda difüzyon hızlı olur.
 

 
DİYALİZ : Suda çözünmüş maddelerden bazılarının yarı geçirgen zardan difüzyonuna denir.Böbrekleri çalışmayan insanlarda suni olarak oluşturulan bir ortamla kandaki üre temizlenir.Diyalizde de difüzyonda olduğu gibi enzim kullanılmaz.




 
 
OSMOZ:
  • Suyun difüzyonudur.Suyun çok olduğu yerden az olduğu yere geçmesidir.
 
HİPERTONİK ORTAM(ÇOK YOĞUN ORTAM):
  • Bir hücre kendisinden daha yoğun bir ortama konursa su kaybederek büzülür.Bu olaya plazmoliz denir.ÖRNEK : Tuzlanan derinin su kaybederek büzülmesi.
  • Hipertonik ortama konan hücrede Osmotik basınç artar,turgor basıncı azalır,emme kuvveti artar.OB>TB olur
 


 



HİPOTONİK ORTAM(AZ YOĞUN ORTAM):
  • Bir hücre kendisinden daha az yoğun bir ortama konursa su alarak şişer.Bu olaya deplazmoliz denir.                                                       
  • Başka bir ifadeyle plazmoliz olmuş hücrenin su alarak yada hipotonik ortama konarak su aldığında şişmesi olayına deplazmoliz denir.
  • Bitki hücrelerinde deplazmoliz devam ederse hücre şişer ve turgor durumuna geçer.
  • Hayvan hücrelerinde deplazmoliz devam ederse hücre patlar.Buna hemoliz denir.
  • Hipotonik ortama konan hücrede Osmotik basınç azalır,turgor basıncı artar,emme kuvveti azalır.OB<TB olur.
 
 
İZOTONİK ORTAM(DENGE ORTAM):
  • Bir hücre izotonik bir ortama konursa hiçbir değişikliğe uğramaz.
  • OB=TB  ve EK=0 olur.
  • Özellikle izotonik ortama konan bir hücreli canlılarda ekstra bir enerji harcanmasına gerek duyulmaz.




OSM0TİK BASINÇ:
  • Hücre içerisindeki çözünmüş maddenin hücre zarına yaptığı basınçtır.Yada (etki=tepkiye göre)hücre dışındaki suyun yoğunluk farkından dolayı hücre içerisine girmek için zarlarayaptığı basınçtır.
  • Çözünmüş madde miktarı (hücrenin yoğunluğu) arttıkça yani su miktarı azaldıkça osmotik basınç artar.


 
TURGOR BASINCI:
  • Hücre içerisindeki suyun hücre zarına (yada çepere) yaptığı basınçtır.
  • Kofullar tarafından ayarlanır.
 
  • Turgor çok artarsa su girişi durur.
  • Turgor, otsu bitkilere desteklik ve yaprakların dik durmasını sağlar.
  • Turgor, stomaların açılıp kapanmasını sağlar.
  • Turgor, bazı nasti(ırganım) hareketlerini sağlar ve su moleküllerinin taşınmasında yardımcı olur.
  • Suyun hareketi daima O.B' ın fazla olduğu yere doğrudur.
  • ...Osmotik basınç arttıkça ,turgor basıncı azalır,emme kuvveti artar.
 















EMME KUVVETİ:
  • ...OB>TB oluncaya kadar suyun alınmasını sağlayan kuvvete denir.O.B ile doğru orantılıdır.
  • E.K.= O.B.- T.B.
AKTİF TAŞIMA:
  • Bir maddenin az olduğu yerden çok olduğu yere geçmesidir.
  • Porlardan geçebilecek büyüklükteki maddeler aktif taşıma ile taşınır.
  • Enzim kullanılır.
  • Enerji harcanır.
  • Sadece canlı hücrelerde görülür.
  • Denge yoktur.
  • Taşıyıcı moleküller kullanılır.
  • ÖRNEK:İnce bağırsaktaki glikozun kana geçmesi.Böbrekteki geri emilim.Sinir hücrelerinde Na ve K iyonlarının ayarlanmasında.
  • NOT 1 : Hücre zarından geçebilecek büyüklükteki bir maddenin miktarı hücre içi ile hücre dışıarasında farklılık oluşturuyorsa burada aktif taşıma var demektir.
  • NOT 2 : Sıcaklık artışı,molekülün alınmasını hızlandırmaz.
  • ...Aktif taşıma olayları endergoniktir(=ısı alan=ısının kullanıldığı reaksiyonlar)














ENDOSİTOZ VE EKZOSİTOZ:
  • Hücre zarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin oluşturulan ceplerle içeri alınmasına endositoz;yine aynı yolla dışarı atılmasına ekzositoz denir.
  • Hücre zarından geçemeyecek büyüklükteki katı maddelerin içeri alınmasına fagositoz;sıvı maddelerin içeri alınmasına pinositoz denir.Fagositoz ve pinositoz bitki hücrelerinde gerçekleşmez.Bitki hücrelerinde pinositoz cebi bulunmaz.
 ENDOSİTOZUN ÖZELLİKLERİ:
  • Enerji harcanır.
  • Enzim kullanılır.
  • Hücre zarı azalır.Hücrenin içeriği artar.
  • Hücreye alınan bu büyük maddeler lizozomdaki ve besin kofulundaki hücre içi enzimlerle parçalanır.
  • Tek hücrelilerde ve akyuvarlar da çok görülür.
  • Canlılık delilidir.
  • Denge yoktur.
·         Bitki hücrelerinde ve diğer çeperi olan hücrelerde görülmez.
·         Pinositoz genel olarak çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru gerçekleşir.
·         ...Endositoz olayları bazı bir hücrelilerde,hayvan ve insan hücrelerinde enerji harcanarak gerçekleşir.Bitki hücrelerindeki çeper endositozun yapılmasını engeller.

 














EKZOSİTOZUN ÖZELLİKLERİ:
  • Enerji harcanır.
  • Enzim kullanılır.
  • Hücre zarı artar.Hücrenin içeriği azalır.
  • Canlılık delilidir.
  • Denge yoktur.
  • Boşaltım kofulu ve golgi yardımıyla atılır.
  • Bitki ve hayvan hücrelerinde görülür.
  • NOT 3 : Tatlı sularda yaşayan bir hücrelilerde fazla suyu dışarı atan kontraktil koful
      • bulunur.Hücre içerisindeki fazla suyun nedeni suyun osmozla içeri girmesidir.
  • NOT 4 : Bir bitki hücresinin turgor durumuna geçmesinde a)Ortamın yoğunluğu
§         b)Hücre içindeki madde yoğunluğu c)Çeperin selülozdan yapılmış olması etkilidir.
  • NOT 5 : Endositoz ve ekzositozda yoğunluk farkı yoktur.Ama aktif taşıma,difüzyon ve osmozda vardır.
 
 





HÜCRE METABOLİZMASI:
  • Hücrede meydana gelen yapım faaliyetlerine (örneğin dehidrasyon)   anabolizma(özümleme=asimilasyon) denir.
  • Ör:Fotosentez,glikozdan glikojen-nişasta üretimi,aminoasitlerden protein oluşumu,büyüme vb.
  • …Hücrelerde üretilen fazla enerji anabolizma ile hücre içerisinde depo edilir.
  • Hücrede meydana gelen yıkım   faaliyetlerine (örneğin hidroliz)           katabolizma (yadımlama=disimilasyon) denir.
  • Ör:Oksijenli ve oksijensiz solunum,proteinin aminoasite dönüşümü vb.
  • Hücrede meydana gelen yapım ve yıkım reaksiyonlarının tamamına metabolizma 
  • denir.
  • Anabolizma>katabolizma     (genç)
  • Anabolizma=katabolizma     (olgun)
  • Anabolizma<katabolizma      (yaşlı)
  • Canlının tam dinlenme sırasında kas 
  • hareketi yapmadan vücuttaki canlılık 
  • olaylarının sürmesi için gereken 
  • enerjiyi sağlayan metabolizmaya 
  • bazal metabolizma denir.
  • Bazal metabolizma canlının yaşına,vücut ağırlığına,cinsiyetine ve çevre
  •  faktörlerine göre değişir.
  • ...Canlılarda bazal metabolizmadan başka iş metabolizması ve hareket metabolizması gibi metabolizma çeşitleri de vardır.
  • ...Bazal metabolizma ölçülürken tüketilen oksijen,vücut yüzeyi,ortam sıcaklığının sabit tutulması,son 12 saat besin alınmaması,kişinin tam dinlenme halinde tutulması sağlanır.
  • ...İnsanda bazal metabolizma hızı bulunduğu ortama ve vücut ağırlığına bağlıdır.Bazal metabolizmada fiziksel aktivite görülmez.
  • ...Bazal metabolizmada (tam dinlenme hali) kalp,beyin,karaciğer bfibi organlar çalışmasını sürdürür.
  • ...Bazal metabolizmayla(sadece canlılığı sürdürmek için sarfedilen enerji) vücut ısısının sabit tutulması sağlanır.
  • ...Canlı organizmalar bir veya çok sayıda hücreden meydanagelirler.Ancak virüsler canlılık özellikleri gösterdiği halde hücresel bir yapıya sahip değildirler.
  • ...Hayvanlarda gerçekleşen en önemli anabolik reaksiyonlar ATP, nükleik asit,protein,yağ ve karbonhidratların sentezidir.
  • …İnsanda bazal metabolizma hızı,bulunma ortamı ve vücut ağırlığına bağlıdır.Fiziksel aktiviteye bağlı değildir.
  • Ekzotermik Reaksiyonlar:Dışarıya enerji veren reaksiyonlardır.Fermantasyon,oksijenli solunum gibi.Bu reaksiyonlarda açığa çıkan enerji ATP sentezinde kullanılır.
  • Endotermik reaksiyonlar:Enerji gerektiren reaksiyonlardır.Örnek:Küçük moleküllerden büyük molekül sentezi,protein sentezi gibi.
  • …Genellikle eti için beslenen hayvanların metabolizmalarının düşük olması istenir.Bu canlıların birim zamanda kullandıkları oksijen miktarı azdır.Aldıkları besini daha fazla anabolik faaliyetlerinde kullanırlar.
  • …Özümleme olaylarının yadımlama olaylarında fazla olduğu bir bireyde büyüme görülür.Vücut ağırlığının artması yada hücre içi sindirimin artması beklenmez.
  • Özümleme ve dehidrasyon reaksiyonlarında bağ sayısı artar,yadımlama reaksiyonlarında bağlar kopacağı için sayısı azalır,bazal metabolizmada bağ sayısı sabittir.
 
Cinsiyete göre değişir. Erkeklerdekadınlara göre daha fazladır. Kışın daha yavaş yazın daha hızlıdır. Gençlerde hızlıyken yaşlılarda daha yavaştır. Ergenlik ve hamilelik döneminde metabolizma hızı artar. Yeşil çay, kafein ve diğer uyarıcılar da hızı artırır. Hormonların ve ilaçların metabolizma hızını artırıcı veya azaltıcı etkileri olabilir.


 
Canlının tam dinlenme sırasında kas hareketi yapmadan,vücuttaki canlılık olaylarının sürmesi için gereken enerjiyi sağlayan metabolizmaya bazal metabolizma denir. Bazal metabolizma kullanılan oksijen miktarı belirlenerek ve oluşan kalori ölçülerek bulunabilir. Bazal metabolizma canlının yaşına, vücut ağırlığına,cinsiyetine ve çevre faktörlerine göre değişir.
Metabolizma hızı çocuklarda,çalışanlarda,erkeklerde,soğukta ve protein ağırlıklı beslenenlerde daha yüksektir. Çevre sıcaklığının da metabolizma üzerine büyük etkisi vardır. Soğuk havalarda kas titremesi,hareket, el ovuşturulması ile ısı sağlanmaya çalışılır. Yüksek sıcaklıklardaterleme ve hareket etmede isteksizlik görülür. Ayrıca terleme ve deridekikılcal damarların genişlemesiyle ısı miktarı azaltılmaya çalışılır.
Dinlenme esnasında vücuttaki kimyasal değişimlerin ve tüketilen enerjinin vücut yüzeyi birimine düşen miktarıdır. Normal bazal metabolizma hız’ı, belirli yaş ve cinsler için sabittir. 20-50 yaş arasındaki normal bir erkeğin bazal metabolizması, vücut yüzeyinin her metrekaresi için 30-40 kalori veya yaklaşık her kg ağırlığı için bir kaloridir. Eğer kişi sağlıklı ise bu rakamlar değişmez. Bazal metabolizma, sabah uyanır uyanmaz, dinlenmiş vaziyette ve herhangi bir şey yemeden önce ölçülür. Bazal metabolizması ölçülecek kimse hava miktarını ölçen bir araçtan nefes alıp verir. Böylece ne kadar oksijen kullandığı tespit edilir ve alınan sonuç ile bazal metabolizma ortaya çıkarılır. Standart ortalamadan +7 sapmalar genellikle normal kabul edilir. Çocuklarda bazal metabolizmanın da yüksek çıkması normaldir. Korku, öfke gibi sinirsel hallerde veya hipertiroidi gibi gerçek hastalıklarda da bazal metabolizma normalden yüksektir.
Kanda proteine bağlı iyod (PBI) miktarının ölçülmesi, bazal metabolizma hızını tayin eden diğer bir yöntemdir.
Uyku esnasında veya beslenme yetersizliklerinde bazal metabolizma normalden düşüktür. Keza anemik kimselerde, bazı sinir hastalıklarında veya tiroid yetersizliklerinde (miksödem) bazal metabolizma hızı düşer.
Hipofiz ve böbreküstü bezleri, bazal metabolizmayı etkiler. Bu salgı bezlerinin az çalışmaları bazal metabolizmayı düşürür, aşırı çalışmaları ise yükseltir. Gebe kadınlarda doğumdan evvelki son 2-3 ayda ise çocuk ve annenin metabolizmaları birleşmiş vaziyette tesbit edilir.Zihni egzersizler, bazal metabolizmayı pek etkilemez. Bazal metabolizmayı en fazla etkileyen fizik egzersizlerdir. Yeşil çay, kafein ve diğer uyarıcılar da hızı artırır. Hormonların ve ilaçların metabolizma hızını artırıcı veya azaltıcı etkileri olabilir.
 
 




Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür.
 
I. MİTOZ BÖLÜNME
Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu tarafından gerçekleştirlebilir.
Bu bölünme sonunda bölünen hücrelerden birbirinin tam benzeri olan iki yavru hücre oluşur. Bölünen hücrenin kalıtsal maddesi önce kopyalanır, sonra eşit olarak iki yavru hücreye aktarılır.
Kromozom sayısı ne olursa olsun bölünme yeteneği olan her hücre mitozla çoğalabilir
Bir hücreli organizmalarda mitoz bölünme sonucu iki yeni birey oluşur. Böylece üreme sağlanmış olur.
Çok hücreli organizmalarda ise, döllenmiş yumurta olan zigotun mitoz bölünmeler yapmasıyla, organizmanın büyümesi ve gelişmesi sağlanır.
Hücre bölünmesi başlamadan önce, çekirdek dinlenme durumunda olmayıp hücredeki faaliyetlerine devam eder. İki bölünme arasındaki bu metabolik devreye interfaz denir.
İnterfazdan sonra, çekirdek bölünmesi (karyokinez) ve sitoplazma bölünmesi (sitokinez) olmak üzere iki kademede mitoz gerçekleşir. Hücrenin bölünme öncesi ve bölünme sırasında gerçekleştirdiği hayat döngüsü aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.
 
Bu şekilde görülen G1 evresinde hücre sitoplazma ve yüzey olarak büyür. Organel sayıları artar. Hücrenin normal metabolizması devam eder.
S evresinde hücre artık bölünme mesajını almıştır. Bu evrede kromozomlar (DNA lar) ve sentrozomlar kendini eşler.
G2 evresinde ise bölünme sırasında kullanılacak enzimler, proteinler ve ATP enerjisi sentezlenir.
 
 
A. KARYOKİNEZ
(ÇEKİRDEK BÖLÜNMESİ)
Bölünme hazırlıklarını bitirmiş olan hücre profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerini geçirerek çekirdek bölünmesini tamamlamış olur.
 
1. Profaz
İnterfaz sonunda eşlenmiş durumdaki kromatin iplikler bu evrede kısalıp kalınlaşarak kromozom halini alırlar. Hayvan hücrelerinde interfazda eşlenmiş olan sentrozomlar da hücrenin zıt kutuplarına çekilir. Profazın sonuna doğru çekirdek zarı, çekirdekçik ve endoplazmik retikulum erimeye başlar.
 
2. Metafaz
Bu evrenin başlangıcında profazda erimeye başlayan çekirdek zarı tamamen kaybolur. Eşlenmiş durumdaki kromozomlar hücrenin tam ortasında (ekvator düzleminde) yanyana dizilirler.
Kromozomlar en belirgin halini metafazda alırlar. Sentrozomlardan oluşan iğ iplikleri kromozomları sentromerlerinden (eşlenmiş kromozomların ortası) yakalarlar.
Metafazın sonuna doğru kromozomları oluşturan kardeş kromatitler birbirinden ayrılmaya başlar. Sentromer bölgelerinden iğ ipliklerine bağlı kalırlar.
 
3. Anafaz
Kromozomları oluşturan kardeş kromatitler tamamen birbirinden ayrılıp zıt kutuplara doğru çekilmeye başlar. Kromatitlerin ayrılması iğ ipliklerinin kısalıp helezon yapmasıyla sağlanır.
Anafazın sonunda zıt kutuplara çekilmiş olan kromatitler artık kromozom olarak adlandırılır.
 
4. Telofaz
Hücrenin zıt kutuplarındaki kromozomların etrafında çekirdek zarları yeniden oluşturulur.
Çekirdek içinde kalan kromozomlar incelip uzayarak kromatin iplik halini alırlar. Bu sırada profaz evresinde yıkılmış ve dağılmış olan endoplazmik retikulum yeniden oluşturulur. İğ iplikleri kaybolmaya başlar. Profaz evresinde kaybolan çekirdekçikler de tekrar ortaya çıkar.
Böylece çekirdeğin bölünmesi tamamlanmış ve bir hücrenin içinde iki çekirdek oluşmuş olur.
 


II. AMİTOZ BÖLÜNME
Basit yapılı tek hücreli canlılarda, çoğalma sırasında, hücre bölünürken çekirdek zarı kaybolmaz. Bu bölünme tipine gizli mitoz veya amitoz denir.
Buna benzer şeklide, tam mitoz sayılmayan başka bölünmelerde vardır. Bakterilerin zarlı çekirdekleri olmadığından bölünmeleri amitoza örnektir.


 
A. SİTOKİNEZ
(SİTOPLAZMA BÖLÜNMESİ)
Çekirdek bölünmesinin telofaz evresinin sonuna doğru hücrenin sitoplazması da bölünmeye başlar.
Sitokinez hayvan hücrelerinde dıştan içe doğru boğumlanma şeklinde gerçekleşir. Bitki hücrelerinde ise ölü selüloz çeper boğumlanmaya izin vermediği için, ilk önce iki çekirdek arasında ara lamel oluşturulur. Bu lamel içten dışa doğru büyüyerek hücreyi ikiye böler.
Bu bölünme sonucunda başlangıçtaki hücreyle aynı genetik yapıda, iki hücre oluşur. Hücrelerin sadece sitoplazma miktarları birbirinden farklı olabilir.
 
III. MAYOZ BÖLÜNME
Eşeyli üreyen canlılarda, üreme hücrelerinin oluşturulması sırasında kromozom sayısının yarıya indirilmesi gerekir. Bu olay hücrenin mayoz bölünme geçirmesiyle sağlanabilir.
 
Gelişmiş canlıların vücut hücrelerindeki kromozom sayısı diploittir (2n). Bu canlıların üreme hücrelerinde (yumurta ve sperm) ise monoploit (n) sayıda kromozom bulunur.
Üreme hücreleri mayoz bölünmeyle oluşturulur. Kromozom sayısının yarıya indirilmesiyle türün kromozom sayısının değişmeden kalması sağlanır. Çünkü gametler döllenerek gelişir.
Mayoz bölünmede bir hücre art arda iki bölünme geçirerek dört yeni hücre oluşturulur. Oluşan hücreler hem birbirlerinden, hem de ana hücreden farklı kalıtsal yapıda olabilir.

 
 
A. MAYOZ I BÖLÜNMESİ
Mayoz bölünmenin mitoz bölünmeden farklı olmasını sağlayan olaylar bu evrede gerçekleşir. Bölünme evreleri mitozda olduğu gibi dört safhadan meydana gelir. Şimdi bu bölünmeleri ve mitozdan farklı olarak gerçekleşen olayları inceleyelim.
 
1. Profaz I
Mitoz bölünmede olduğu gibi çekirdek zarı ve çekirdekçik erimeye başlar. Kısalıp kalınlaşan kromatin iplikler kromozom halini alırlar. Mitoz bölünmeden farklı olarak homolog kromozomlar birbirlerine tutunarak dört kromatitli ve iki kromozomlu tetratları oluştururlar.
Kromozomlar tetrat oluşturduğu sırada kardeş olmayan kromatitler bir çok noktadan birbirlerine temas eder. Bu noktalara sinapsis denir.
Bu sinapsislerden bazılarında kardeş olmayan kromatitler arasında gen alışverişi yapılabilir.
Krosing–over denilen bu olay sadece mayoz bölünmede görülür. Bu olay sayesinde kromozomlar üzerinde bulunan baskın ve çekinik genlerin diziliş sırası değiştirilir. Bu değişim ise oluşacak hücrelerde kalıtsal çeşitliliği artırır.
Krosing-over olayı her tetratta görülmez. Ne zaman ve ne oranda meydana geleceği, hangi karakterler arasında olacağı tam olarak bilinemez. Ancak, bir kromozom üzerindeki genler arası uzaklık arttıkça, krosing-overle değiştirilme ihtimalı artar.
 
2. Metafaz I
Mitoz bölünmeden farklı olarak homolog kromozomlar hücrenin ortasında üst üste gelecek şekilde iki sıra halinde dizilir. Bu diziliş şekli sayesinde mayoz I de kardeş kromatitler yerine homolog kromozomlar birbirinden ayrılır.
 
3. Anafaz I
Mitozda kardeş kromatitler birbirinden ayrılıp zıt kutuplara çekilirdi. Mayozda ise kardeş kromatitler yerine homolog kromozomlar birbirinden ayrılır. Bu olay mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliğin oluşmasında etkilidir.
Mayozda krosing-over olmasa bile, homolog kromozomlar rastgele ayrıldığı için, her zaman çeşitlilik sağlanmış olur.
 
4. Telofaz I
Mitoz bölünmede olduğu gibi önce çekirdek bölünmesi tamamlanır çekirdek zarı oluşur. Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar. Sitokinez mitoz bölünmede olduğu gibi gerçekleşir.
Mayozun ikinci bölünmesi başlamadan önce mayoz I de olduğu gibi interfaz safhası görülmez. Yani DNA eşlenmesi gerçekleşmez. Sadece hayvan hücrelerinde bölünme başlamadan önce sentrozomlar kendini eşler.
B. MAYOZ II BÖLÜNMESİ
Mayoz II bölünmesi normal mitoz gibi gerçekleşir. Mayoz I sonunda oluşmuş haploit (n) kromozomlu hücrelerden, yine haploit olan dört hücre oluşur.
 
1. Profaz II
Çok kısa sürede tamamlanan bir safhadır. Eğer oluşmuşsa çekirdek zarı eriyerek kaybolur. İğ iplikleri kısalıp kalınlaşır.
 
2. Metafaz II
Kardeş kromatitleri taşıyan kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilirler. Kromozomlar sentromerlerinden iğ ipliklerine bağlanırlar.
 
3. Anafaz II
Hücrenin ekvator düzleminde dizilmiş olan kromatitler iğ ipliklerinin kısalıp helezonlaşmasıyla birbirinden ayrılır. Mitozda olduğu gibi kromatit ayrılması gerçekleştirilmiş olur.
 
4. Telofaz II
Bu safhanın tamamlanmasıyla mayoz bölünme bitmiş olur. Profaz II evresinde kaybolan çekirdek zarı yeniden yapılır. Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür. Mayoz bölünmenin başlangıcında kaybolan çekirdekçikler tekrar ortaya çıkar.
Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar. Sitokinezin tamamlanmasıyla diploit (2n) kromozomlu eşey ana hücresinden haploit (n) kromozomlu dört hücre oluşmuş olur.
 
IV. MİTOZ ve MAYOZ BÖLÜNMENİN KARŞILAŞTIRILMASI
Mitoz ve mayoz bölünmenin ortak özellikleri ve farkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 
B. MAYOZ II BÖLÜNMESİ
Mayoz II bölünmesi normal mitoz gibi gerçekleşir. Mayoz I sonunda oluşmuş haploit (n) kromozomlu hücrelerden, yine haploit olan dört hücre oluşur.
 
1. Profaz II
Çok kısa sürede tamamlanan bir safhadır. Eğer oluşmuşsa çekirdek zarı eriyerek kaybolur. İğ iplikleri kısalıp kalınlaşır.
 
2. Metafaz II
Kardeş kromatitleri taşıyan kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilirler. Kromozomlar sentromerlerinden iğ ipliklerine bağlanırlar.
 
3. Anafaz II
Hücrenin ekvator düzleminde dizilmiş olan kromatitler iğ ipliklerinin kısalıp helezonlaşmasıyla birbirinden ayrılır. Mitozda olduğu gibi kromatit ayrılması gerçekleştirilmiş olur.
 
4. Telofaz II
Bu safhanın tamamlanmasıyla mayoz bölünme bitmiş olur. Profaz II evresinde kaybolan çekirdek zarı yeniden yapılır. Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür. Mayoz bölünmenin başlangıcında kaybolan çekirdekçikler tekrar ortaya çıkar.
Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar. Sitokinezin tamamlanmasıyla diploit (2n) kromozomlu eşey ana hücresinden haploit (n) kromozomlu dört hücre oluşmuş olur.
 
IV. MİTOZ ve MAYOZ BÖLÜNMENİN KARŞILAŞTIRILMASI
Mitoz ve mayoz bölünmenin ortak özellikleri ve farkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 
B. MAYOZ II BÖLÜNMESİ
Mayoz II bölünmesi normal mitoz gibi gerçekleşir. Mayoz I sonunda oluşmuş haploit (n) kromozomlu hücrelerden, yine haploit olan dört hücre oluşur.
 
1. Profaz II
Çok kısa sürede tamamlanan bir safhadır. Eğer oluşmuşsa çekirdek zarı eriyerek kaybolur. İğ iplikleri kısalıp kalınlaşır.
 
2. Metafaz II
Kardeş kromatitleri taşıyan kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilirler. Kromozomlar sentromerlerinden iğ ipliklerine bağlanırlar.
 
3. Anafaz II
Hücrenin ekvator düzleminde dizilmiş olan kromatitler iğ ipliklerinin kısalıp helezonlaşmasıyla birbirinden ayrılır. Mitozda olduğu gibi kromatit ayrılması gerçekleştirilmiş olur.
 
4. Telofaz II
Bu safhanın tamamlanmasıyla mayoz bölünme bitmiş olur. Profaz II evresinde kaybolan çekirdek zarı yeniden yapılır. Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür. Mayoz bölünmenin başlangıcında kaybolan çekirdekçikler tekrar ortaya çıkar.
Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar. Sitokinezin tamamlanmasıyla diploit (2n) kromozomlu eşey ana hücresinden haploit (n) kromozomlu dört hücre oluşmuş olur.
 
Şekil : Mayoz Bölünmenin Evreleri

IV. MİTOZ ve MAYOZ BÖLÜNMENİN KARŞILAŞTIRILMASI
Mitoz ve mayoz bölünmenin ortak özellikleri ve farkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.


ÜNİTEYLE İLGİLİ NOTLAR:

 
...Bitki hücrelerinde selülozdan yapılmış ,hücrelere destek veren sağlam bir hücre duvarı bulunur.

...Bitki hücreleri su verdiklerinde stoplazmaları küçülür.Ancak hücre duvarı destek verdiği için hücrede çok fazla küçülme olmaz.

...Nişastanın su kullanılarak glikoza dönüşmesi bir sindirim olayıdır.

...Kongo kırmızısının zamanla maviye dönmesi ortamda asit olduğunu gösterir.

...Pramesyumda kontraktil (vurgan) koful bulunur.Bu organelin görevi fazla suyun dışarı atılmasıdır.Çünkü hücre içindeki çözünen madde miktarı dışarıya göre yüksektir.Bu yüzden hücre içine sürekli su girişi olur.Eğer bu su atılmazsa hücre patlar ve ölür.Difüzyonun tersi yönde su aktif taşımayla atılır.

...Bir canlının gametleri dışında bütün hücrelerinin kromozom sayısı ve gen sayısı aynıdır.Ayrıca aynı dokudaki hücrelerde protein molekülü ve enzim çeşitleri de aynıdır.Çünkü dokudaki hücreler aynı görevi yapar.Ancak bu hücrelerin stoplazma miktarları farklı olabilir.Çünkü bu hücreler yeni bölünmüş yada bölünecek olabilir.

...Sentrozom ve glikojen sadece hayvansal hücrelerde bulunur,bitkisel hücrelerde bulunmaz.Vurgan koful ise tatlı sularda yaşayan tek hücrelilerde bulunur.Bitki hücrelerinde pinositoz cebi bulunmaz.

...Bir molekülün difüzyonla hücre içine alınamamasının temel nedeni maddenin büyük olmasıdır.Ancak küçük maddeler difüzyonla alınabilir.

...Canlıların tümü enzim kullanabilme ve nükleotit bulundurma özelliğine sahiptir.Mitokondri prokaryotik canlılarda bulunmaz.

...Suda çözünmeyen bir madde difüzyonla hücre zarına geçip stoplazmanın her yerine yayılamaz.Bu madde hayvansal hücrelerde yada terliksi hayvan vb. bazı canlılarda endositozla alınıp besin kofulu içine konabilir.

...Çok hücreli canlıların her hücresi bölünemez.Mesela sinir hücreleri,kas hücreleri ve üreme hücreleri bölünemez.Çok hücreli canlıların her bir hücresi ve tek hücreli canlılarda sindirim görülür.

...Bakteriler prokaryotik canlı olduğu için çekirdek ve çekirdekçik bulundurmazlar.Fotosentez yapabilmeleri için klorofil taşımaları gerekir.Ribozom olmadan bakteriler protein sentezleyemez.Sentrozom ise sadece hayvanlarda bulunur.


...Tatlı sularda yaşayan ökaryotik bir hücrelide ATP üretiminin azalması kontraktil kofulun çalışmasını yavaşlatır.Fazla su dışarı hızlı atılamaz ve hücre fazla su alıp patlayabilir.Hücre içi madde derişimin artması hücrenin osmotik basıncını arttırıp su almasına neden olur.Hücre yine patlayabilir.Fakat sindirim artıklarının kofullarda birikmesi hücrenin su alıp patlamasına neden olmaz.

...Bir ortamda en az yoğın olan ortamın su miktarı en fazladır.


...Hücrelerde birim zamanda üretilen ATP miktarı sıcaklıkla doğrudan ilgilidir.Çünkü gerekli enzimlerin çalışması sıcaklığa bağlıdır.Ayrıca ATP üretimi mitokondride gerçekleştiği için ona da bağlıdır.ATP üretiminde öncelikle glikoz kullanılır.Lizozom hücre içi sindirim organeli olduğu için ATP üretimini doğrudan etkilemez.

...Bağırsak zarıglikoz ve aminoasit gibi monomerleri gecirebilir.Nişasta ve protein gibi polimerleri geçiremez.Çözünmüş tuz molekülleri de yarı geçirgen zardan geçebilir.İzotonik ortamda değişme görülmez.

...Karbondioksit özümlemesi=Fotosentez


...Solunum ürünü olan CO2 ‘nin dışarı verilmesi difüzyonla olur.Enzimlerin sentezi için ATP harcanır.Küçük maddeler az yoğun ortamdan çok yoğun ortama aktif taşımayla geçebilir.

...Aktif taşımada mutlaka ATP harcanır ve enzim kullanılır.Eğer alg ölürse ATP üretemez.


...Protein sentezi ribozomda,oksijenli solunum mitokondri ve kloroplatta,fotosentez kloroplastta gerçekleşir.Sentrozom ise sadece hayvansal hücrelerde bulunur.

...Patates parçaları yoğun tuz çözeltisine konursa su kaybeder ve ağırlıkları azalır.Eğer az yoğun tuz çözeltisine konursa su alıp ağırlıkları artar.

...İnsan hücrelerinde ATP sentezi mitokondriler tarafından gerçekleştirilir.Hücre zarında bulunan protein moleküllerinin ATP senteziyle doğrudan ilgisi yoktur.

...Bakteriler prokaryotik canlılar oldukları için çekirdek zarı içermez.Hayvanlarda hücre duvarı ve kloroplast bulunmaz.Kloroplast sadece bitki ve bazı bir hücrelilerde bulunur.

...Difüzyon olayında enerji kullanılmaz.Glikozdan glikojen oluşturulması,klorofil taşıyan bir hücrelide glikoz oluşturulması enerji harcanan anabolik reaksiyonlardır.ADP’nin ATP ‘ye dönüşmesi enerji gerektirir(Endotermik) Hücre zarında yıpranmış bölümler de enerji harcanarak yenilenebilir.

...Normal şartlarda bitkilerin kloroplastlarında yağ depolanması gerçekleşmez.Bunlar lökoplastlarda yapılır.

...Turgor basıncı yüksek bir bitki hücresi osmotik basıncı(su alma eğilimi) yüksek olan bir ortama(hipertonik ortama) konursa su kaybeder ve turgor basıncı düşer.

...Hücre içinde glikoz moleküllerinin nişastaya dönüşmesi bir dehidrasyon olayıdır ve hücre içi konsantrasyonunartmasına neden olur.Bu durumda osmotik denge bozulur ve hücre dışına su çıkışı gerçekleşir,olay yeniden osmotik denge kuruluncaya kadar devam eder.

...Mitokondride oksijenli solunum gerçekleşir.Fermantasyon stoplazmada gerçekleşir.

...Nötr kırmızı ile boyanmış olan bir bira mayası süspansiyonu süzgeç kağıdından süzüldüğünde hücrelerden ayrılan sıvıda renk verici maddenin hiç kalmadığı görülmüştür.Bunun nedeni:bu maddenin tamamının hücre içine alındığını gösterir.Boya difüzyonla hücre içine alınmış olsaydı hücre içi ve dışı eşitlendiğinde difüzyon duracak ve bir miktar boya sıvıda kalacaktı.Bu yüzden maddenin tümü hücre içine aktif taşımayla alınmıştır.

...Hücre zarı bütün hücrelerde bulunur.

...Zardan geçen moleküller uzun süre yer değiştirmiyorsa bu,canlıda metabolik olayların durduğunu bu yüzden de maddelerin miktarlarının değişmediğini gösterir.


...Büyük koful olgun bitki hücrelerinde bulunur.Odun boruları(ksilem) canlı hücreler değildirler.Meristem dokular hızlı bölünebilir dokular olduğu için büyük koful bulundurmazlar.

...Bitkilerde stoplazma bölünmesi lamel oluşumu ile,hayvanlarda boğumlanarak gerçekleşir.

...ATP molekülü hücre içinde görev yapar,hücre dışına çıkamaz.

...Alyuvarların hemolize uğraması için bulundukları ortamda fazla miktarda su bulunması gerekir.Arı suyun bulunduğu ortamda fazla su alıp şişen alyuvar patlar.

...Hemoglobinin yapısında bulunan globulin molekülü bir proteindir.Tıpkı diğer protein sentezlerinde olduğu gibi ribozomda üretilir.

...Glikolipid sentezi sırasında enzimler görev yapar ve ATP kullanılır.Bu enzimlerin sentezine DNA kalıplık eder.


...Hücrelerde ATP’nin kullanıldığı bütün reaksiyonlarda enzim kullanılır.Ama enzimlerin kullanıldığı reaksiyonlarda ATP kullanılmayabilir.

...Enzim ribozomda üretilir,endoplazmik retikulumla golgi aygıtına taşınır,buradan da hücre zarından dışarı salgılanır.

...Bitkilerde kloroplast fotosentezin gerçekleştiği organeldir ve kökte bulunmaz.Lökoplastlarda besin depolanır ve renksizdir..Havuç kökünde besin depolandığına göre lökoplast bulunurAyrıca kromoplast pigmentleri bulunur.Havuç kökü turuncu olduğuna göre kromoplast içerir.

...Çok yoğun ortama konan hücre su kaybeder,az yoğun ortamda ise su alır,hücrenin bir süre daha canlılığını koruyabilmesi için kendisiyle özdeş yani izotonik bir ortamda bulunması gereklidir.

...Yoğunluk farkı olmaması durumunda difüzyon gerçekleşemeyeceğinden hücre enerji harcayarak aktif taşımayla taşınabilir.

...Su ışığın etkisiyle kloroplastta fotosentez sırasında iyonlarına ayrışır(fotoliz)

...Bütün canlılarda özümleme ve yadımlama gerçekleşir.Bitki ve hayvanlarda polimer sindirimi,kromatitlerin sentromerle bağlı tutulması,polisakkarit sentezi ortaktır.Temel aminoasitler bitkiler tarafından sentezlenirken,hayvanlar dışarıdan hazır olarak alırlar.

...Hayvan hücrelerinde mitoz bölünmede görevli organel sentrozomdur.Plastitler bitki hücrelerinde bulunur.Koful depo,golgi salgı,mitokondri enerji üretim işiyle uğraşır.
 
...Hücre çekirdeğinde çekirdekçik,çekirdek zarı,kromatin iplik ve nukleoprotein bulunurken koful bulunmaz.

...Sentrozom sadece hayvansal hücrelerde bulunur.Hücresel solunum mitokondride gerçekleşir.

...Mitokondri oksijenli solunumla enerji üreten organeldir.Hücrenin enerji ihtiyacı arttıkça mitokondri sayısı da artar.

...Mitokondride hücresel solunum,lizozomda hücre içi sindirim,endoplazmik retikulumda hücre işi taşıma,golgi cisimciği salgılamakla görevlidir.Protein sentezi ribozomda gerçekleşir.
...Ribozomla protein sentezi arasındaki ilişki,mitokondri ile ATP Sentezi(enerji üretimi) arasındaki ilişkiye benzer.

...Paramesyum (terliklsi hayvan) tatlı sularda yaşamaya adapte olmuş tek hücreli bir canlıdır.Yani hücrenin içinde az miktarda tuz çok miktarda su bulunur.Bu hücre tuzlu suya konulduğunda hücre içi su konsantrasyonu hücre dışı su konsantrasyonuna göre daha fazladır.Su miktarını eşitlemek için su kaybeder.Hücre plazmolize uğrar ve su kaybını gideremezse ölür.

...Hücre içi konsantrasyonları % 3 olan değişik tipteki A ve B hücreleri glikoz konsantrasyonları yüzde %1 olan iki ayrı çözeltiye konuyor.Bir süre sonra A hücresinin konduğu çözeltinin glikoz konsantrasyonu azalırken ,B hücresinin konduğu çözeltinin glikoz konsantrasyonu artıyor.Bu durumda:A ve B hücreleri kendilerine göre daha az yoğun bir çözeltiye konuyor.Bu yüzden hücrenin içine su girişi beklenir.Aynı zamanda glikoz hücre zarından geçebilen bir madde olduğu için hücre dışına glikoz çıkması gerekir.B hücresinde glikoz çıkışı oluyor.Bu yüzden hücre içi ve hücre dışı glikoz miktarı eşitleniyor.Ancak A hücresi dışarıdan glikoz alıyor.Bu sistem aktif taşımadır.Aktif taşımada enerji harcanır.

...Hücre arının en önemli özelliği seçici-geçirgen olmasıdır.Çünkü bu özellik sayesinde bazı maddelerin geçişine izin verilirken bazılarınıngeçişine izin verilmez.Böylece hücre korunmuş olur.

...Ribozomun görevi protein sentezidir.Stoplazmasında çok fazla protein bulunduran hücrede protein sentezi çok hızlıdır.

...Hücre zarından geçebilen bir maddenin yoğunluğu hücre içinde fazla,hücre dışında az ise bu madde difüzyonla dışarı çıkar.Ancak bu olmuyorsa aktif taşıma ile az yoğun ortamdan  çok yoğun ortama hareket ediyor demektir.

...Mitoz bölünme sonunda kromozom sayısı değişmez,mayoz bölünme sonunda yarıya iner,döllenmeyle kromozomsayısı iki katına çıkar.Çünkü döllenmede iki üreme hücresinin(sperm ve yumurta) çekirdekleri birleşmektedir.


...2n=46 ise 44+ XX (dişi) ve 44 + XY (erkek) şeklindedir.44 kromozom otozomal kromozomlardır.XX ve XY gonozomal kromozomlardır yani cinsiyeti belirleyen kromozomlarıdır.Bir üreme hücresi mayoz geçirdiğinde kromozom sayısı yarıya iner ve dağılık dişide(22+X, 22+ X)   erkekte(22+X , 22+Y) şeklinde olur.22+X   olan hücre mayoz geçirmiş bir hücredir.

...Dikilen fidanın filiz vermesi ve çimlenmede mitoz görülür.Eşeyli üreyen canlılarda gamet oluşumu(sperm ve yumurta oluşumu) mayoz bölünmeyle gerçekleşir.Sonuçta meydana gelen hücreler nicelik (sayı) ve nitelik bakımından ana hücreden farklıdır.

...2n olan hücre mitoz ile 2n kromozomlu hücre oluşturur.Bu hücre mayoz bölünme geçirirse kromozom sayısı yarıya inerek n kromozomlu hücre oluşur.iki tane n kromozomlu gamet çekirdeği birleşerek(döllenerek) 2n kromozomlu zigot oluşur.

...Ribozomlarda protein sentezinin başlaması interfazın başlarında olur.Sentrozomun kendini eşlemesi interfazda olur.Hücrede DNA miktarının iki katına çıkması(4n) mayoz bölünmede profazdan hemen önce olur.İğ iplikçikleri profazın içinde olur.

...Mayoz I de homolog kromozomlar bulunurken mitozda normal kromozomlar görev yapar.

...DNA’nın kendini eşlemesi mitoz ve mayoz bölünmede ortak olarak görülür.MayozII aynı mitoz bölünme gibidir,mayozII de interfaz görülmez.

...Zigottan yaprak oluşurken mitoz bölünme gerçekleşeceğinden kromozom sayısı değişmez.
...Mayoz I sonunda homolog kromozomlar birbirinden ayrılır ve kromozom sayısı yarıya düşer.Yani hücrelerde her homolog çiftten bir tanesi bulunur.

...Krossing over olayı mayoz bölünmenin profaz I safhasında gerçekleşir.Eğrelti otu spor oluştururken mayoz bölünme geçirir.

...Diploid hücrelerden haploid hücre mayoz bölünmeyle üretilir.Hayvanlarda sentriolün yaptığı görevi bitkilerde protein iplikçikleri yapar.


...Mitoz n,2n,3n kromozomlu hücrelerde gerçekleşirken mayoz sadece 2n kromozomlu hücrelerde gerçekleşir.

...Mitoz bölünme varyasyona(çeşitliliğe) sebep olmaz.

...Sinapsis homolog kromozomlar arasında gen değişimi yapılabilmesi için oluşturulur.Bu olay mayoz bölünmenin profaz I safhasında gerçekleşir.Mitoz bölünmede sinapsis olayı görülmez.

...n=8 olan diploid bir hücrede(2n=16), 16 x2=32 kromatit bulunur.

..Sadece mayoz bölünmede tetrat görülür.Tetrat homolog kromozomların yan yana gelip oluşturduğu 4 kromatitli yapıdır.Ve tetratlarda parça değişimi(krossing-over) görülür.Böylece çeşitlilik oluşturulur.

...2 kromatit=1kromozom   4 kromatit=1 tetrat=2kromozom

...Memelilerde gamet
oluşumu mayoz bölünme ile gerçekleşir.


..Mayoz bölünme diploid hücrelerde görülür ve birbirini izleyen iki bölünmeden oluşur.1.bölünmede homolog kromozomlar,ikinci bölünmede kardeş kromatitler birbirinden ayrılır.Sonuçta oluşan hücreler haploiddir.Yani oluşan hücrelerin kromozom sayısı,ana hücredeki kromozom sayısının yarısıdır.

...Her hücre bölünmeye başlamadan önce bir hazırlık evresi(interfaz) geçirir.Bu safhada görülen en önemli olay da kromozomların kendini eşlemesidir.Böylece her kromozom iki kromatitten oluşur.Kardeş kromatitler kalıtsal bilgi açısından birbirinin aynısıdır.Bölünme sırasında kardeş kromatitler farklı kutuplara çekilirler.Böylece oluşacak her hücrede kardeş kromatitlerden birisi bulunur.Bunun sonucu olarak oluşan yeni hücreler kalıtsal bilgi açısından birbirinin aynıdır.(Mitoz bölünme)

...Sirke sineklerinin vücudunda 4 çift kromozom varsa toplam 8 kromozom bulunur.yani  dişilerde 6+ XX ve erkelerde 6+ XY şeklindedir.

Gametlerde Yumurtada 3+X    spermde ise 3+ X    yada 3+ Y olmak üzere toplam 4 kromozom bulunur.

...Aynı anne babadan olan kardeşler farklı kalıtsal materyallere sahiptirler.Bunun nedeni,anne ve babadan mayoz bölünmeyle her defasında kalıtsal açıdan farklı gametler meydana gelmesidir.Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing-over bu çeşitliliği sağlayan mekanizmadır.

...Kalıtsal varyasyonun(çeşitlilik) ortaya çıkmasında mutasyon,mayoz bölünme,krossing over ve döllenme etkilidr.Mitoz bölünme ve doğal seleksiyon etkili değildirDoğal seleksiyon,ortaya çıkmış varyasyonların (çeşitliliğin) içinde ortama en iyi uyum sağlamış olanın seçilmesidir.

…Canlıların hayatsal faaliyetlerinde sırasıyla sindirim-hücre solunumu-besinlerin kanla taşınması görülür.

HAYVAN HÜCRESİ

 


PROKARYOTİK HÜCRE:
Hücre zarı:                                 VAR
Hücre çeperi:                             VAR
Ribozom:                                   VAR
Mitokondri:                                 YOK
Plastit:                                       YOK
Klorofil:                           
BAZILARINDA VAR
Sentrozom.                              
YOK
Lizozom:                                  
YOK
Golgi:                                         
YOK
Endoplazmik retikulum:            
YOK
Koful:                                          YOK
Çekirdek:                     ZARLA ÇEVRİLİ DEĞİL
Çekirdekçik:                              
YOK
 
HAYVAN   HÜCRESİ:
Hücre zarı:                                
VAR
Hücre çeperi:                             YOK
Ribozom:                                   VAR
Mitokondri:                                  VAR
Plastit:                                        YOK
Klorofil:                                       YOK
Sentrozom.                                VAR
Lizozom:                                    VAR
Golgi:                                         VAR
Endoplazmik retikulum:             VAR
Koful:                                         
VAR
Çekirdek:                                    VAR
Çekirdekçik:                               VAR(KÜÇÜK)


KISACA ORGANELLERİN GÖREVLERi:

Hücre zarı: Madde alışverişi  ve stoplazmayı ortamdan ayırmak                              
Hücre çeperi:Korumak ve destek                            
Ribozom: Protein sentezi                                 
Mitokondri:   Enerji(ATP) üretimi                              
Plastit:        Pigment taşıma,bazı maddelerin depolanması                               
Klorofil:      Fotosentez         
Sentrozom:Hücre bölünmesi                                            
Lizozom: Hücre içi sindirim                                  
Golgi:   Hücre dışına salgı                                     
Endoplazmik retikulum:Madde taşınması,depolanması,lipid sentezi            
Koful:  Geçici depolama birimi                                       
Çekirdek:Hücrenin kalıtım ve yönetim merkezi                        
Çekirdekçik:RNA ve ribozom sentezi    


     

BİTKİ HÜCRESİ






  
  


HÜCRE       
  
 


 
 
Bazal metabolizma hızı, yemekten 12 saat sonra tam dinlenme anında vücudun sadece yaşamaya yetecek fonksiyonlarını sürdürecek kadar ihtiyacı olan enerji.
BİTKİ   HÜCRESİ:
Hücre zarı:                                
VAR
Hücre çeperi:                             VAR
Ribozom:                                   VAR
Mitokondri:                                  VAR
Plastit:                                        VAR
Klorofil:                                     VAR(ÇOĞUNDA)
Sentrozom.                              
YOK
Lizozom:                             BENZERİ VAR
Golgi:                                         
VAR
Endoplazmik retikulum:            
VAR
Koful:                                          VAR(BÜYÜK)
Çekirdek:                                   
VAR
Çekirdekçik:                               VAR
   
 
BİTKİ HÜCRESİ
1.Hücre çeperi bulunur.
2.Gelişmiş bitki hücrelerinde sentrozom yoktur
3.Plastit bulunur.
4.Koful büyüktür.
5.Nişasta ve selüloz depo eder.
6.Hücreler birbirine hücre duvarı ile bağlıdır.
 
 
7.Stoplazma bölünmesi ara lamel(orta lmel) ile olur.
 
HAYVAN HÜCRESİ
1.Hücre çeperi bulunmaz.
2.Sentrozom bulunur.
3.Plastit bulunmaz
4.Koful küçüktür.
5.Glikojen depo eder.
6.Hücreler bağımsızdır.
7.Stoplazma bölünmesi boğumlanarak olur.
Ø       Basitten gelişmişe doğru nükleotit-gen –DNA-kromatiniplik-kromatit-kromozom 
                             

.

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Mitoz Bölünme Konu Anlatım from videolar on Vimeo.

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Mayoz Bölünme Konu Anlatım from videolar on Vimeo.

Hücre teoresinin gelişimindeki kilometre taşları (Biyoloji) from BNYM YAPIM on Vimeo.

Hammerling deneyi (Biyoloji) from BNYM YAPIM on Vimeo.

 


 

 




 

 



 

 




 

 



 

 



 

 



 

 


 

 



 

 



 

 



 

 



 

 



 

 




 

 




 

 


 

 


 

 


 

 


 
































 
Facebook beğen
 
Reklam
 
 

=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=